Wednesday, 29 July 2015

AF DOORSAMAY IYO DAL DARSADAY



Luqad walbo uu wdan leeyahay waxeey calaamad utahay ilbaxnimada  iyo jiritaanka  umadaas. Xaqiiqdii Afkeenii hooyo waxaa ku socdo dabar go, hadaan loo gurmana wuu dhumayaa.
Dadyowga wadamada reer galbeedka  usoo baxay somalida uguma horeyn, waxaa jira wadamo badan oo naga horeeyay lakin caruutooda meysan katigin  Afkoodii hooyo & dhaqankoodiiba.
Somalida qurbah timid intooda badan caruurtooda ma garanayaan afkii hooyo, Waxaana jirto isfahan daro xaga luqada ah oo ka dhex aloosan waalidiinta iyo caruurtooda. Cunigii asagoo somali ku abtirsado uusan hadana afkiisii aqoon waana ayan darada nagu heysato qurbaha.
Mushkilada luqada  kama jirto qurbaha kaliyah,balse wadanka gudihiisa waxaa ka jira hoos u dhac xoogan oo ah isticmaalaka afka somaliga.
 Markaad magaalad dhex mareyso waxaa arkeysaa meharadah intooda badan ineey ku qoranyihiin afqalaad. Markii xataa aad joogto xarumaha dowlada oo aheyd halkii loogu hiilan lahaa luqadan sii dabargoeysa waxaad arkeysaa shaqaalaha dowlada ineey ku subcinayaan english  jajaban AFQALAAD AQOONTU MIYAA ...MAYA MAYA. Englishkas jajabana aqoon kale uma dheera intooda badana waxaa lagu keenay garab ama 4.5.
Aad ayaan   uga murugooda  dandara heysata afkii hooyo, waxaa jirto somali badan oo caadeysatay isticmaalka  Englishka gaar ahaan  baraha bulshada ama saxaafada  haba ugu horeeyaan siyaasiyiinta.
Taasi iyadooy jirto hadana waxaad arkeysaa goobaha ganacsiga lacagaha la isticmaalayo waa lacago qalaad. Markas baan niyada iska iri magaaladan ma weysan aheyn caasimada wadankii la oran jiray "Jamhuuriyada  Dimoqaraadiga Somalia"
Anigoo sidaas u fajacsan ayaan Waxay dani iga gashay  xerada xalane markan goobtas tagayna waxeey indhaheygu qabteen wiilala aan deris aheyn oo fasal  ku jiro oo baranaya  afka ugandheyska, wiilashii baan Af somali ku salamay wax ii jawaabay maleheyn shib ayaa leyga yeri, markay soo baxen ayeey ii sheegen inaan la ogoleyn in fasalka gudihiisa laga ogoleyn in lagu hadlo Af somali, waxaa kaloo fasalka  joogay rag dowlada xilal ka hayo oo eey wasiiro kamid ahaayeen mana doonayo inaan carab baabo sababo amni daraadeed. Meeshii ayaan kasoo cararay anigoo argagaxsan calooshana i hureyso.
 Markan arkay xaalada gobalka  Banaadir  siduu tahay ayaan is iri bal soo fiiri gobalada kale bal ineey sidaan  wax dhaamaan. Waxaan rabaa markaan inan aado jubada hoose, Kisamaayo boosteejada markaan tagay anigoo rabo inaan boorsaani ka raaco ayaa leygu yiri wadada waa qatar badantahay dhulkoo dhana waxaa heysta ninman Calan madow  wato qofan ayaga raacsaneyna qasha, balse diyaarado ayaa aado hadaad rabto, tikid ayaan goostay subixii xigana waxan kasoo dagay garoonka magaalada kismaayo. (Kismaayo  iyo Kistada),kisteydana horan usoo qaatay. Dadka waxaa  baarayo nin madow  oo xoogbadan, markan usoo dhawaaday ayuu af aan aqoon igula hadlay, anigana 4 xaboo  Englisha oon yaranteydii bowsaday  jeebka danbe kala soobaxay, balse nasiib daro ninka  English musan aqoon.Adiga waxan gacmaha isku taag taagnayba ileen shan faroole isma fahmi waaye waan soo gudbay. Waxaana aad ugu careysnaa anigoo wadankeygii hooyo  jooga in nin ajnabiya  i qashqashaado.
Waxan dagey hotel subixii xigay ayaan usoo qasdayay inaan la kulmo Mamulka meesha ka arimiyo siyaan ugu gudbiyo cabaso ka dhan nin aan afsomali aqoon sababta uu ariboorka  uga shaqaynayo !!
Markan soo galay  xafiiska ayaa leeygu yiri xooga sug  madaxweyna mar dhow ayuu imanayaa. banaanka ayan soo fariistay, qol  ii dhowaa ayaan waxaan ka milicsaday rag badan oo nin tuute labiwan cashir siinayo  xoogaa markaan usoo dhawaaday ayaan  arkay humaaga nin koofi barwaani wata oo gar gaduudan, si aan u xaqiiqsado qofkaas ayaan daaqada kasoo istagay qolka waxuun ahaa Axmed islaan waxaana garabkiisa  midig fadhiyay Ganaral Fartaag waxa la barayaa luqada sawaaxiliga. Meeshii ayaan cabashadaan watey  ku laqay, waxaana kusoo noqday hotelkii aan daganaa. Galabtii markaan is iri magaalada soo dhex mushax ayaan arkay dhalinyaro fara  badan oo dhigta iskuulo lagu bafra afka sawaaxiliga markaan weydiiyay sabata logu daatay sawaaxiliga waxey igu dhahen qofan  sawaxili aqon shaqo ma helayo,Waaba "gadaroo dibidhal".
Waxan soo aaday dhinacaas iyo baay waxaan kusoo jeedaa beydhabo janaay. Waxaan imaaday magaalada oo gebi ahaanba looga hadleyn afkii aan aqiinay Da,weynta waxey ku hadlayaan Afka maayga dhalinyarad oo dhana waxeey ku hadlayaan Af amxaari, cid aan kala sheekeysto ayaan ka waayay magaalada. Waxaas intaas dheeraa  meeshii aad istaagtaba waxaa ka taagan calanka itoobiya iyo calanka maamul gobaleedka Konfur Galbeed,maba arkeysid calankii shanta xidig lahaa. Xataa isma moodeysid inaad somalia joogtid,waxey igu noqotay" KUD KA GUUR EE QANJO U GUUR"   waxaan meel la fariistay ooyin  iyo tiiraanyo kadib markan xaqiiqsaday in wadankii la dhihi jiray JAHUURIYADA SOOMAALIYA  geeriyooday,inkaar ayaan dusha uga tuuray  kuwii naga dumiyay dowladii dhexe.

Dhamaad.
Dr.Beileh

Saturday, 25 July 2015

هل نحتاج رجل مثل توماس سنكارا في الحكم

توماس سنكارا الرّجل النّزيه، رئيس بوركينا فاسو من 1983 - 1987. غير إسم بلاده من الإسم الذي فرضّه المستعمر وهو (فولتا العليا) إلى إسم (بوركينا فاسو) وتعني أرض الرجال النزهاء ، اغتيل بعملية مشتركة من المخابرات الامريكية والفرنسية بالتعاون مع الرئيس المخلوع كومابوري الذي سقط في اكتوبر 2014 بأنتفاضة شعبية.
تخوفت القوى الامبريالية من قائد افريقي ثوري اشتراكي دعى الرؤساء الافارقه في اخر قمة يحضرها الى الكف عن الديون من دول العالم الاول والاعتماد على اوطناهم قائلا: ( إن الدين يدار بشكل بارع لإستعادة أفريقيا، إنه إسترداد يحيل كل واحد منّا إلى عبد إقتصادي ، إن سياسات الفائدة والمساعدات قد إنتهت بنا إلى إخضاعنا وسلبنا الشعور بالمسئولية تجاه شئوننا الإقتصادية والسياسية والثقافية) واوصاهم ترك شعوبهم تعيش حره مرفوعة الهامة في انظمة ديمقراطية.قال ثلاث كلمات فكانت صاعقة على رؤوس الطغاة ( الحرية - تؤخذ - ولاتعطى).حوّل بلاده في أربعة أعوام من بلد فقير يعتمد على المساعدات إلى بلد مستقل إقتصاديا ومتقدم إجتماعيا .
سياستة الداخلية تركزت على منع المجاعة مع الاكتفاء الذاتي الزراعي وإصلاح الأراضي، وإعطاء الأولوية للتعليم بحملة لمحو أمية في جميع أنحاء البلاد، وتعزيز الصحة العامة عن طريق تطعيم 2.5 مليون طفل ضد التهاب . السحايا، والحمى الصفراء والحصبه .
اهتم بالزراعة وطالب شعبه بالتخلي عن اكل الحبوب المستوردة من أوروبا   .علينا أن نستهلك ما نتحكم فيه
واستطاع في غضون 4 سنوات زيادة عدد الأطفال في المدارس وخفض معدل وفيات الرضّع وإعادة توزيع الأراضي على الفلاحين من الملاك الإقطاعيينوزراعة 10 ملايين شجرة لا تزال تساعد في تظليل العاصمة واجادوجو، فضلاً عن الاكتفاء الذاتي حيث اصبحت بوركينا فاسو اول دولة في تاريخ افريقيا مكتفية ذاتياً مع وجود فائض في الانتاج، اضافة الى تشييد مئات الكيلومترات من الطرق والسكك الحديدية من اجل ربط سكان الريف مع المدن ، وانشاء مئات القرى مع مستوصف ومدرسة لكل قرية اضافة الى التزام بحقوق المرأة حيث يعد الرئيس الاول في تاريخ افريقيا الذي منع ختان الاناث وزواج القاصرات وقام بتعيين النساء في المناصب الحكومية العليا ,
 بدأ عهده بتطهير البلاد من الفساد وخفّض رواتب الوزراء وباع أسطول السيارات المستوردة في الموكب الرئاسي ،واستبدلها بأرخص أنواع السيارات في بوركينو فاسو وهي الـ (رينو 5). كان راتبه 450 دولار شهريا ورفض إستخدام حتى مكيف الهواء في مكتبه، قائلا بأنه يشعر بالذنب لأن القليل جدا من شعبه يستطيع أن يملك ذلك.
رفض أن تعلق صوره في المكاتب والمؤسسات الحكومية. شجّع على نمو الصناعات المحلية وأصبح البوركينيون يرتدون قطنا وطنيا 100% قطن تم نسجه وتفصيله في بوركينا فاسو .
مع فجر 15 /اكتوبر 1987،صُوّب مدفع رشاش نحو مقر إقامته ليقتل سنكارا ويوقف أحلامه بأفريقيا حرة.قال قبل اسبوع من اغتيالة انه اقتحم المحظور في العرف الاستعماري، وتجاسر على قضايا المديونية والتبعية، وان تلك القوى قد ضاقت ذرعا به وانه سيتم اغتياله وختم قوله "يمكن قتل الثوار، لكن أفكارهم لا تقتل .

Thursday, 23 July 2015

Politicians Barriers


This is my first article  in english but is not least ,although  I am not good at writing  english but i will do my best to convey you  my  message in this article. I will tell  you later why not by somali language.
We are  somalis all muslim sunni, have one language,one ethnicity,no much difference  in biological  feature. we have very good   traditions and cultures.
Somalis people  either in the countryside or in the cities they accommodate their guests and feed them well. We are good in helping each other, also helping   poor. we are unique in case of social  solidarity. There is no arguments how we are wide  open between us in case of business sharing,affinity  relationships. you find there is no limitation between  Somalis.
In contrast of all good things  mentioned above we are really  have political  barriers  specially when it come movement  of politicians within the country. Let me give you an example in this matter last visit of  Ex-Puntland preside Mr.Farole to Hargeysa the procedure has been taken more then 3 month almost  to allow him to enter  for a condolence, family reason. somaliland authority  have been tried to hide  the event,  but no one can hide  nothing in the world of widely  opened social media.
What is happen if  Ismail Buba to visit Hargeysia without  changing his principle   about somali unity or Faisal Ali UCID  party leader to visit Mogdisho without concede  his ideology  of somaliland separation. maybe to visit Israel  easier for him. The men  meet with southern politicians in Dubia or Nairobi and chat with them as they belong one family. But when they back to Hargeysa imitate like the southern people are first  enemy of somaliland people, this is kind of political drama in the  north.                            
The current  puntland president Mr.Gaas  been visited to Galmudug two times  when he was PM and the other time  as somli citizen,but you can't  convince him at the moment to come visit Galmudug, maybe to visit Gebra's uncle in Adwa,Ethobia  more easier for him.
This what i can't  understand why politicians have limitations on their movements  freely in the country!
Is this something generated automatically  it self without justifiable reason! or its something  dictated outside of the country?
I think its not wise to create  barriers within our country regions, we want from somali people and politicians to grew up their mentality for non sense to leash plolticians movements within their land, as we know the world become as   small village.
N.B
It supposed to whisper you in your ear why i  chosen to wrote my article in english instead  of Somali language, I'm telling  loudly there are more than half million of Somali generation don't know  how to read or to write their mother tongue. It is another problem, I will address in another article
End.
Dr.Beileh

Saturday, 18 July 2015

Dhiilo Nabadoon

 
Nabadoon Faarax buule Waa 65 jir, waxuu muddo ku dhow rubac Qarniya ku maqnaa wadanka dibidiisa  Gaar ahaan Cariga engriiska. Waxuu kusoo noqday dhulkii hooyo asagaoo hamuun badan  u qabo. Waxaan si kadisa  kula kulmay hotel ku yaala magaalada Muqdisho  iyado rag iyo dumar fara badan oo tolkisa ahi salaam ugu yimideen Waxuu igu yeri  asagoo farxad eey  reyn reynu ku dhahentahay wajigiisa  ka muqaneysay  “Alla Qurbo maxeey  Rag   Qiimo tirtay” .
Nabadoon faarax buulo mudadii uu  wadanka  ka maqnaa waxuu ku sugnaa magaaladan London, weligiisna meel kale uguma baxin  marka laga reebo hal  mar  oo eey xajka u waday curadiisa xalimo faarax. Intaas uu  engriska  joogana waxba kama baran  oo xataa  wax kaleba iska dhaafe luqada englishka waxba kama yaqaan marka laga reebo  dhor erey  sida -how are you iyo Thanks iyo inyar oo kale oo naf laheyn- shaqana warkeeda iskaba daaba waxuu ahaa ceyr suge sida somaliduba u badantahay.
Nabadoonka ma socod badna oo inta badan guriga Gabadhiisaoo  uu la noolyahay  ayuu iska joogaa, mar mar ayuu aadaa maqaaxi yar oo  ku taala waqooyiga London, halkaas oo aay  jufadiisa iskugu timaado  kuna kala warqaataan wixii ka dhacay dageenkooda nabad iyo colaadba.
Nabadoon   Buule  waa nin cod kara geesina ah hadalkana  aan la gamban, aad ayeey ugu  gambadaan  bahda ku jufada ahi oo dhan gaar ahaan markeey timaado aruurinta  lacagaha qaaraanka ah ee loo diro wadankii marka colaadi jirto ama beeshiisa eey dulaan ku tahay beel kale.
Lacago aad u badan oo dagaalo  beesha ku gashayna  wuu soo abaabulay mudadii uu joogay qurbaha inkastoo dagaaladaasi dhalinyara badan uga dhinteen  beesha Nabadoonka, kuwa kaloo fara badana ee ka galaafteen beelihii kale eey gulufka la galeen Waxaa is leeyahay  dhimashadaas waa  laga baaqsan  karay hadaan qarashba jireen amaba qarashkas loo adeegsan lahaa howlo kale oo beesha  wax tar uleh.
Nabadoon buule mudadii uu maqnaa oo dhan   waxuu ahaa  jeeb ku dhiigle, asaga iyo bahdii qurbaha lajoogtay oo ku heybta aheyd.
Maalintuu kasoo dagayay ariborka waxaa loo soo dhaweeyay sidii QABQABLE in muddaa ADDISABABA  ku maqnaa, baabuurta lagu soo dhaweeyay xataa waxaa ku jiray kuwa gaashaaman oo u badnaa nooca loo yaqaano CABDIBILE. Waxaana la deyiyay hotel 3 star ah oo kamida kuwa ugu qaalisan magaalada.
Waxaana durbadiiba bilaabatay in lasoo  booqdo Nabadoonka, dad badan  oo isugu jiray rag, dumar iyo caruurba weey u  imaanayeen Dadka intiisa badan  Nabadoonka warkiisa uun beey maqli jireen ee muuqiisa meynan aqoon , waxaa ayagana jiray kuwa kale oo xataa uga imaanayay  miyiga kaliyah ineey mar un arkaan nabdoon buule.

Dhamaad.

Dr.Beileh